DIGITALNA ARHIVA ŠUMARSKOG LISTA
prilagođeno pretraživanje po punom tekstu




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 37     <-- 37 -->        PDF

From this height to the top of the stem it decreases. The rate of the area of the
heartwood in the area of cross-section is shown with the curve on fig. 8. The correlation
is positiv and reaches


r = 0.721 ± 0.032


9) The area of the sapwood quite constantly decreases from the stamp to the
top of the stem. At lowest parts of stem this decreasing is high, but from the height
of about 6 till 13 meters above the ground it is quite constant, and a´fter 13 meters
above the ground it slowy decreases.


10) From the above under points 1—9 given results, because of the regularity,
as of the alternations of the heartwood and of the sapwood in the stem so, of the
rate of the heartwood and of the sapwood inte the stem, it is possible in general to
conclude, that the apperance of the reddish-brown heartwood is the natural caracteristic
of the tree of the Blach Alder from Jjhe district of Drava river in the Republic
of Croatia in Yugoslavia.


11) It seems that the area of the sapwood on a certain cross-section of the stem
is in correlation with the size of the crown of the tree (See table No. 5). For the
definitive conclusion about this correlation, it will be necessary to make special
investigations.




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 36     <-- 36 -->        PDF

7.
H o r v a t I.. Prilog poznavanju nekih fizičkih i mehaničkih svojstava crne johovine,
Š. L. 1960, str. 173—289.
8. Glav a
č M., Crna joha u Posavskoj i Podravskoj Hrvatskoj s ekološkog, biološkog
i šumsko-uzgojnog gledišta (disertacija — rukopis), Zagreb 1960.
SUMMARY


Taking in account the results of the investigation it is possible to lay out following
conclusions about the rate and the distribution of the reddisch-brown heartwood
in the stem of Black Alder (A. Glutinosa):


1) Diameter of the heartwood increases from the stamp to the top of the stem
till about between 5 and 7 meters above the ground. From this point in the direction
to the top of the stem it decreases.


2) The rate of the heartwood also increases from the stamp to the tree top till
the height of about 9 meters above the ground, where it reaches nearly 84 percent
of the diameter of the stem.


The curve in the fig. no 5, which represents the relation between the height
of the cross-section of the stem and percentage of the heartwood in the diameter
of the stem shows a positive and quite high correlation


r = 0.720 ± 0.0337


3) The width of the sapwood is not constant in the longitudinal direction of the
stem. The widthest sapwood is on the stamp, and decreases till the height of the
9 meters above the ground, where narrowest sapwood has about 1.7 centimeters
(about 3/4 of the inch). From this point to the top of the stem it increases. The
width of the sapwood, in longitudinal direction from the stamp to the top of the
stem, is possible to show with the curve in fig. 5.


The correletion is positive and quite high and is


r
= 0.837 ± 0.0205


4) The number of the annual rings of the heartwood in the longitudinal direction
from the stamp to the top of the stem shows quite similar alterations to those of the
diameter of heartwood. It increases till the height of about 7 meters above the
ground, and from this point to the top of the stem it decreases (Sec. table No. 5. and
fig, No. 6).


5) The rate of the number of annual rings of heartwood incresases from the
stamp till the height of the 8 meters above the ground, where it reaches its maximum
(See fig. No. 6).


The correlation is positive and expressed with
r = 0.678 ± 0.0323


6) The number of the annual rings of the sapwood decreases from the stamp
to the height of about 9 meters above the gronud, and the average lowest number
of annual rings of sapwood is tvelwe. From this height to the top it increasses (See
table No. 3 and fig. No. 6).


The correlation between the height of the cross-section of stem above the
ground and the number of the annual rings of sapwood is positiv and is high
r = 0.785 ± 0.0270


7) The area of heariwood on the cross-section of stem increases in the longitudinal
direction from stamp to the top of the stem till about 5 meters above the
ground or to one fith of the height of tree (See fig. No. 7 and table No. 4). From
this height to the top of the stem it decreases and it stops in the height of about
24 meters above the ground.


8) The rate of the heartwood area on the cross-section of stem increases from
the stamp to the height of 9 meters above the ground, where it reaches its highest
value with about 70 percent of the area of the cross-section.


34




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 35     <-- 35 -->        PDF

debla predstavlja krivulja na si. 5. Korelacija je pozitivna i razmjerno visoka
i iznosi:
r = 837 ± 0.0205


4. Broj godova srži na raznim visinama debla ponaša se slično kao promjer
srži. On raste od panja pa sve do visine od oko 7 m iznad tla (vidi si. 6 i tablicu
br. 3). Dalje prema vrhu opada.
5. Učešće broja godova srži u ukupnom broju godova također raste od panja
pa do visine od oko 8 metara iznad tla i tu je najveće (vidi si. 6).
Korelacija izražena krivuljom na si. 6 je pozitivna i korelacioni koeficijent
je:
r = 0.678 + 0.0323


6. Broj godova bijeli opada od panja pa do visine od 9 m iznad tla, kada
padne u prosjeku na 12 godova. Dalje prema vrhu broj godova bijeli ponovno
raste (vidi tablicu 3 i si 6).
Korelacija izražena krivuljom na si. 6 je pozitivna i izražena korelacionim
koeficijentom iznosi:
r = 0.785 ± 0.0270


7. Površina srži na presjeku debla raste od panja pa sve do visine od oko
5 m iznad tla ili približno do 1/5 visine debla (vidi si. 7 i tablicu 4). Dalje prema
vrhu debla opada te u prosjeku prestaje na visini od oko> 24 m iznad tla.
8. Učešće srži u površini presjeka debla raste od panja sve do visine od oko
9m iznad tla gdje postiže maksimum sa 70´% ukupne površine presjeka.
Dalje prema vrhu debla ona opada. Učešće srži u površini presjeka prikazuje
krivulja (vidi si. 8). Korelacija je pozitivna i iznosi:
r = 0.721 ± 0.032


9. Površina bijeli gotovo konstantno opada od panja prema vrhu debla i to
u početku naglo (do visine od oko 5 m iznad tla) a zatim polagano, kao što se
to vidi na slici.
10. Iz činjenica iznesenih pod točkama 1—9 može se stvoriti općenito zaključak,
da je s obzirom na pravilnost promjena veličine srži i bijeli kao> i njihovog
učešća u deblu, pojava smeđe srži prirodna karakteristika naše crne johe.
11. Izgleda da je površina bijeli na izvjesnom presjeku debla u korelaciji
sa veličinom lisnate krošnje debla i da se i kod ove vrste drva njenim reguliranjem
može utjecati i na učešće srži u deblu (vidi tablicu br. 5). Za definitivnu
potvrdu ove pretpostavke trebalo bi u budućnosti izvršiti detaljna istraživanja.
LITERATURA:


1. Raunecke r H., Untersuchungen über die Holzbeschaffenheit von Schwarzerlen
des oberbayerischen Moränengebietes, Holz als Roh- und Werkstoff, 1940, str.
177—188.
2. Ugrenovi ć A., Tehnologija drveta, Zagreb 1950.
3.
Beni ć R., Procjena učešća obojene srži u dubećem deblu poljskog jasena, S. L.
1954, str. 365—379.
4.
Beni ć R., Istraživanja o učešću i nekim fizičkim svojstvima bijeli i srži poljskog
i običnog jasena; G. S. P., br. 12, str. 13—104, Zagreb 1959.
5. Ugrenovi ć A., Eksploatacija šuma, Zagreb 1957.
8. Krzysc k F., Nauka o drewnie, Warszawa 1957.


ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 34     <-- 34 -->        PDF

Crno jo/? a -ß/octd/c/er


& *ć> f2 f*> *6 to ?0 22
f/s//7cr´/tf&s/Gta tzjooc? T7~/>Ć> 6&Ap&f of //PtP cross - seef/on of SJfof? &ć>ć>rf>


//?t? &/-ex#x? - /J?


SI. 8 — Fig. No 8.
Površinsko učešće srži i bijeli na presjecima debla raznih visina iznad tla te
ukupno, učešće srži u volumenu debla do izvjesne visine iznad tla — The rate
of heartwood and sapwood area on the cross-sections of the stem in different
heights above the ground, and the total rate of the heartwood in the volume of
the stem till the distinct height above the ground


3. Širina bijeli nije konstantna na raznim visinama debla. Ona opada od
panja do visine od cea 9 m iznad tla, gdje je najuža i iznosi oko 1.7 cm, a dalje
prema vrhu debla ponovno raste. Promjene širine´ bijeli od panja prema vrhu


ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 33     <-- 33 -->        PDF

Odnos između dužine krošnje i površine bijeli na presjeku debla
The relation between the length of the crown and the area of the sapwood on the
cross-section of the stem


Tablica br. 5
Table No. 5


Učešće


krošnje


Prosječna


u visini
The average stabla Presjek debla na visini m iznad tla
The rate The cross-section of the stem in the


visina dužina f the height of . . . meters above the ground


stabla krošnje crown


Height of Length in the Prosjek the tree of the


3.3 5.3 7.3 9.3
height Average


crown


of the
tree
metara metara <>/o površina bijeli cm*
Meters Percent The area of sapwood sq. centimeters


25.6 7.1 27.9 204 168 110 86 142
26.5 9.6 36.4 252 137 122 126 159
28.5 14.6 51.3 285 139 128 121 192
visini stabla. Definitivni sud o ovome moći će se izvesti tek kada se izvrše detaljna
istraživanja uzevši u obzir volumen odnosno površinu lisnate krošnje,
što kod odabiranja stabala za ova istraživanja.nije načinjeno.


Učešće srži u površini presjeka debla a time i učešće u drvnoj masi deblovine
raste od panja pa sve do visine od oko 9 m (vidi tablicu br. 4 i si. br. 8).


Površinsko odnosno volumno učešće srži na raznim visinama debla, prikazano
krivuljom (vidi si. 8) pokazuje pozitivnu korelaciju


r = 0.721 ± 0.032


Naročito je interesantno da ukupno učešće srži u ukupnom volumenu deblovine
raste do oko 13.5 m iznad tla, kada postižei maksimum. Na toj visini je
ukupno´ učešće srži u drvnoj masi deblovine jednako učešću površine srži na
dotičnom presjeku debla.


4. ZAKLJUČCI — THE CONCLUSIONS
Na temelju rezultata istraživanja iznesenih u prethodnom poglavlju mogu
se ukratko izvesti slijedeći zaključci o> učešću i rasporedu srži i bijeli u deblu
crne johe:


1. Promjer srži raste od panja prema vrhu debla sve do cea 5—7 metara
iznad tla. Dalje prema vrhu opada.
2. Učešće srži u promjeru debla također raste od panja prema vrhu debla
sve do visine od cea 9 m iznad tla, gdje srž zaprema u prosjeku oko< 84% od promjera
debla na toj visini.
Krivulja na si. 5, koja predstavlja odnos između učešća i presjeka debla
na raznim visinama iznad tla, pokazuje pozitivnu korelaciju veličine:


r = 0.720 0.0337




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 32     <-- 32 -->        PDF

Crna yono -ß/oct/Volpr


đ/nus Q/uf/r?05e>


Porrj/no sr*?/ -r/?e ore-o of /iear/tvooc/
Povrj/no ć>/;(>//


0 2 4 ć L 10 12 *4 16 -fö ZO 22 24


y/s//?č7pres/eAo cfpSfa /znacJ f/o -/n
f/?e /?6>/pf?f of ffie crojs-secf/asv of ste/n o6or&
//?& groaned -/ffc´fc´/zs


SI. 7 — Fig. No 7.
Površine srži i bijeli na presjecima debla u raznim visinama iznad tla — The
areas of heartwood and of sapwood on cross-sections of stem in different heights
above the ground


Iz tablice se vidi da porast površine bijeli u korelaciji sa dužinom krošnje
izrazito postoji na presjeku debla u visini 3.3, 7.3 m.


Uzevši prosječnu veličinu površine bijeli za sve navedene presjeke debla
opaža se porast površine bijeli sa dužinom krošnje odnosno njenim učešćem u




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 31     <-- 31 -->        PDF

Površine, volumeni i učešće srži i bijeli u deblu
The area, the volume and the rate of the heartwood and sapwood in the stem


Tablica br. 4
Table No. 4


Predmet Presjek debla na visini m iznad tla
The cross-section of the stem in the height of meters above the ground


0.3 1.3 3.3 5.3 7.3 9.3 11.3 13.3 15.3 17.3 19.3 21.3 23.3 24.3
Površina srži cm´
The area af the
heartwood sq.
centimeters


34.5 237.3 238.4 271.4 263.1 231.3 198.2 151.0 119.6 77.7 45.4 13.6 0.5 —
Površina bijeli cm´
The area of sapwood
sq. centimeters


1107.5 340.6 234.7 147.2 114.1 99.1 102.2 106.0 93.4 94.3 85.9 77.8 43.9 22.7


debla do visine iznad tla o/n


Učešće
bijeli o/„
The rate of
Sapwood percent
97.0 58.9 49.6 35.2 30.2 30.0 33.9 41.2 45.4 54.8 65.5 85,1 98.9 —
srži ö/d
Heartwood
percent
3.0 41.1 50.4 94.8 69.8 70.0 66.1 58.8 54.6 45.2 34,5 14.9 1.1 —
Ukupno učešće srži u vol.


The total rate of the heartwood


in the volume of the stem till


the cross-section


— 41.1 45.3 50.8 54.7 57.0 58.1 58.2 57.9 57.2 56.9 55.2 54.3 —


Površina srži raste od panja prema vrhu debla do visine od oko 5 m iznad
tla ili izraženo u relativnom odnosu do oko 1/5 visine debla. Na toj visini postiže
maksimum. Iza toga prema vrhu debla postepeno opada.


Površina bijeli pokazuje obrnutu tendenciju i ona gotovo´ pravilno opada
od panja prema vrhu debla, kao što* se to jasno vidi iz numeričkih podataka u
tablici br. 4 tako i na grafikonu si. br. 7. Iako ne raspolažemo sa dovoljno podataka
iz kojih bismo mogli utvrditi o čemu ovisi veličina površine bijeli, a
prema tome kako njena širina, tako´ i učešće srži na pojedinom presjeku debla,
čini se da bi se ona i ovdje kao i kod jasena (vidi Beni ć 1956.) mogla dovesti
u korelaciju sa veličinom krošnje.


U potvrdu toga donosimo´ u tablici br. 5 prikaz odnosa između dužine krošnje
odnosno njenog učešća u visini stabla sa površinom bijeli na presjeku debla
u visinama 3.3, 5.3, 7.3 i 9.3 m iznad tla za grupe od po 5 stabala:




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 30     <-- 30 -->        PDF

Š


Crna jo/?a -ß/oc/r 4/đer


Alnus g/t/f/noso


BrOJ gOć/OVCF SrŽf -/Yamöer of Aferrtnroexf o/rnt*?/ r/jv&s
ßro/ gocforc? ć>//ć>f/ -/yc/r>oe>r of JC/MVOOC* crsxvoe?/ rxhps(/ĆeŠC? gocSorC J/~J/ % -Ztrf rcrfe of /teor/trocx*


o/tavo/ r//?

/2 /4 /* *a 20 22 84


V/sine pres/r/ro đeć/o /Ž/7&& f/a -m


rAe 6&&6f af ffe* cross -sec/fan of stem -z&ef&rs


SI. 6 — Fig. No 6.
Broj godova srži i bijeli i učešće godova srži na presjecima debla u raznim visinama
iznad tla — Number of the annual rings of heartwood and of sapwood
and the rate of heartwood annual rings in different heights above the ground




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 29     <-- 29 -->        PDF

Broj godova srži i bijeli, te učešće godova srži
Number of annual rings of heartwood and sapwood and the proportion of
heartwood annual rings


Tablica br. 3
Table No. 3


Presjek debla na visini od . . . m iznad tla


Predmet cross-section of the stem in
the height of . . . meters above the ground


0.3 1.3 3.3 5.3 7.3 9.3 11.3 13.3 15.3 17.3 19.3 21.3
Broj godova na
presjeku
Number of annual 56 53 48 46 44 42 40 37 34 30 26 24
rings on the cross-
section


Broj godova srži
Number of annual 4.2 18.9 24.9 31.0 31.6 29.8 26.9 22.0 18.0 12.7 6.9 4.2
rings of heartwood
Broj godova bijeli
Number of annual 81.8 34.1 23.1 15.0 12.4 12.2 13.1 15.0 16.0 17.3 19.1 19.8


rings of sapwood


Učešće godova srži
*>/n


The rate of heart- 7.1 35.7 51.9 67.4 71.8 71.0 65.8 59.5 52.9 42.3 26.6 19.7


wood annual rings-


percent


Na slici 6 smo prikazali kako grafikone, tako i izravnate krivulje broja
godova bijeli i srži kao i učešće broja godova srži na raznim visinama debla.
Korelacija između visine presjeka debla iznad tla i broja godova bijeli je
pozitivna a veličina korelacionog koeficijenta iznosi:
n = 0.785 ± 0.0270
Isto tako je pozitivna korelacija između visine presjeka i učešća broja godova
srži gdje korelacioni koeficijent iznosi:
r-2 = 0.678 ± 0.0323
Iz podataka se vidi da odnos između broja godova srži i bijeli, kao i učešća
srži na presjecima debla u raznim visinama pokazuje slijedeće zakonitosti:
Najveći broj godova srži je na presjeku debla u visini od oko´ 7—8 metara
iznad tla;
Najmanji broj godova bijeli nalazimo na visini od oko 9 m iznad tla i on
iznosi u prosjeku oko 12 godova;
Učešće broja godova srži je najveće na presjeku debla u visini od oko 7—8
metara iznad tla.


3.3 POVRŠINE I VOLUMENI SRŽI I BIJELI U DEBLU
THE AREA
AND THE VOLUME OF THE HEARTWOOD AND THE SAPWOOD
IN THE STEM


Naučno interesantno pitanje, koje je ujedno vrlo važno za praksu iskorišćivanja
podravskih jošika, jest, kako stoji sa odnosom površine srži i bijeli na
pojedinim presjecima debla odnosno volumena srži i bijeli u deblu.


U tablici broj 4 donosimo* odnose površine srži i bijeli u deblu te procentualno
učešće površine srži odnosno bijeli u površini presjeka debla. Ovo učešće
ujedno predstavlja i učešće volumena srži u drvnoj masi na dotičnoj visini debla.
U tablici također donosimo ukupno učešće srži u drvnoj masi debla do
presjeka na raznim visinama iznad tla.


27




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 28     <-- 28 -->        PDF

CrnoyoAo -ß/oc/r A/c/er


A/nus g/i///r>osa


prom/er srti -D/omefer of A/ar/irooa


širino bi/p// -Wic/ of sapivooa
o /irešćf $r/ti-T/>e ro/e of fear/wood
Vis/no pres/e/ro tteö/o /trocf t/o -m
fte fte/Qf>f of &e crars-serf/on of s/em ooo*f Meffraunot´me/mra


SI. 5 — Fig. No 5.
Promjer srži, širina bijeli i učešće srži u promjeru debla na raznim visinama
iznad tla — The diameter of the heartwood, the width of the sapwood and the
rate of heartwood in the diameter of the stem in different heights above
the ground


3,2 BROJ GODOVA SRZl I BIJELI
NUMBER OF THE ANNUAL RINGS OF THE HEARTWOOD AND
OF THE SAPWOOD


Naučno interesantno pitanje predstavlja kako učešće osrženih godova u longitudinalnom
smjeru debla tako i broj godova bijeli na raznim visinama u deblu.


Istraživanja su pokazala da nema bitne razlike u broju godova srži i bijeli
kod stabala koja potječu iz raznih fitocenoza. U vezi s time donosimo u tablici
br. 3 prosječne podatke sa svih 17 istraženih stabala.




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 27     <-- 27 -->        PDF

25




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 26     <-- 26 -->        PDF

Učešće srži u promjeru debla kulminira, kako se to vidi na slici 5, na visini
od oko 9 metara iznad tla, a to je približno u 1/3 visine stabla. Maksimalno
učešće srži na toj se visini penje do 84%. Širina bijeli je najmanja također na
visini od oko 9 metara iznad tla gdje ona iznosi oko 1.8 centimetara.


Ova je konstatacija vrlo važna za prikrajanje debala crne johe. Kao što
smo naime u uvodu naglasili, kod trupaca za ljuštenje dozvoljava se učešće
smeđe srži do 66% promjera na tanjem kraju, kod trupaca I. klase do 50%, a
kod trupaca II. klase sa 75% srednjeg promjera.


Iz navedenih krivulja izlazi da se učešće srži od 66% na tanjem kraju
trupaca nalazi na visini od cea 2 metra iznad tla. Prema tome sa velikom se
vjerojatnošću može očekivati da će samo> prvi trupac odgovarati za ljuštenje.
Većina ostalih trupaca će ići u II. klasu, dok trupaca I. klase ima razmjerno vrlo
malo. Na presjeku debla na visini 3.3 m iznad tla samo 6% istraženih debala
imalo je srž ispod 50% promjera na tanjem kraju, 41% ispod 66%, a 35% istraženih
stabala imalo je učešće srži u promjeru iznad 75%, te je tako sposobno
samo za ogrjev odnosno* celulozno drvo. Budući da na visini od oko 5 m iznad
tla prosječno učešće smeđe srži u promjeru trupca prelazi 75% izlazi da se dio
debla iznad 5 m od tla ne bi mogao iskorišćavati kao tehničko drvo, nego jedino
kao ogrjevno, odnosno celulozno drvo. Od svih istraženih stabala samo je
35% na visini 5.3 m imalo učešće srži ispod 75%, a na visini 7.3 m, taj je procenat
pao na 6%. S obzirom na to, prooenat tehničkog drva kod crne johe starosti
od oko 50 godina odnosno prsnog promjera od oko 29 cm sa korom ili
27 cm bez kore, iznosit će samo oko 34%.


syf W


Cy


27


n


1 — r*


U


l/n


U ovim izrazima označavaju
y = originalni podaci mjerenja; Y — podaci očitani iz korelacione krivulje,
n = broj mjerenih podataka, a fr = srednja greška koeficijenta korelacije.




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 25     <-- 25 -->        PDF

Širina pak bijeli opada sve do visine od oko 9 m iznad tla a zatim prema
vrhu debla postepeno raste.


Učešće srži u promjeru debla raste od panja do presjeka debla na visini od
oko 9 m iznad tla, a dalje prema vrhu debla postepeno opada.


Budući da prosječni podaci učešća srži i širina bijeli za 17 istraženih stabala,
u longitudinalnom smjeru debla od panja prema vrhu pokazuju pravilnost,
pokušali smo tu pravilnost izraziti izravnatim krivuljama prikazanim na slici
broj 5.


Promjer srži i širina bijeli u deblu
The diameter of the heartwood and the w´dth of the sapwood in the stem


Tablica br. 2
Table No. 2


Svojstvo i Presjek debla u visini . . . m iznad tla
ieđ. mjere The cross-section of the stem in the height of . . . meters above the ground
Unit- 0.3 1.3 3.3 5.3 7.3 93 113 13.3 15.3 17.3 19;3 21.3 23.3


Promjer
debla cm
Diameter ofthe stem
3.8.1 27.2 24.4 23.1 21.9 20.5 19.51 18.1 10.6 14$ 12.9 10j3 7.5
centimeters
Promjer
srži cm
"the^heart-01 6 ´6 17-4 17 -5 18 ´6 18-3 17 ´2 1 5 9 13-9 12L4 10J 0 7 ß 4 -2 °´8
wood
centimeters


Širina bijeli


cm


The width of 15.7 4.9 3.5 2.3 1.8 1.7 1.8 2.1 2.1 2.Ö 2.7 3.3 3.4


the sapwood


centimeters
Učešće srži u


promjeru the heart


wood


percent.


Ove krivulje dobro predstavljaju odnose između visine presjeka debla i
učešća srži odnosno širine bijeli jer je korelacija izražena korelacionim koeficijenom
:* ,


a) za širinu bijeli
n = 0.837 + 0.0205;


b) za učešće srži u promjeru debla
ra = 0.720 ± 0.0337


* Korelanioni koeficijenti obračunati su po ovim izrazima
23




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 24     <-- 24 -->        PDF

Cmajo/to - Bfoc* d/c/er


d/oc/s g>/ć//y/7oso


i
i
Prosječno c/češće srii -Aiwage rate af #>e tfKrrfrxxxr
Pros/ipčrto širino fy/eV -Hrrrege wr offAp sopiroott


«O 2" Cortcefo e/onffafoe -J/nefum irise/osam


— Cor/ćefo efoagcrtcre -A/r?eA/m /zo/^ponefost/m
— — Prtino -r~rovri´f>e?cm>


ao ´s


C/rešce


srči


i~ne> rcr/e o/
heor/ivoooJ


M *2


SO 40


*o a


30 6


Sirmo Öi/P/J-


Tne mr&//> of
t sopmooct


1 1 1 1 1 1 1 ^


o, 2 * 6 tt 40 « * «


V/s/ncrpre>s/e*0 c/L&fo /zaoc/f/c? -m


*7>e /jeiffAf of Me cross-secfion ofs/em o&oupi/>e grvcmt^--meters


SI. 3 — Fig. No 3.


Širina bijeli u učešće srži u promjeru debla kod stabala iz raznih fitocenoza. —


The width of the sapwood and the rate of the heartwood in the diameter of the
stem in trees from different phytocenoses


22




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 23     <-- 23 -->        PDF

SI 2 — Fig. No 2. — Raspored probnih koluta na deblu —
The distribution of the sample discs in the stem.


Već sam pogled na grafikone pokazuje da razlike nema i da širina bijeli
odnosno učešće srži u promjeru debla nisu uplivisani fitocenozom u kojoj dolazi
crna joha.


S obzirom na to promatrat ćemo u daljem izlaganju učešće srži u promjeru
debla i širinu bijeli kao i sve ostale odnose jedinstveno za sva stabla i bez obzira
ria fitocenozu iz kojih dotična stabla potječu.


Prosječne podatke o promjeru srži i o procentualnom učešću srži na raznim
presjecima debla za istražena stabla donosimo u tablici br. 2.


Iz tablice se vidi da srž nije jednoliko raspoređena u deblu. Promjer srži
raste (u prosjeku sa svih 17 istraženih stabala) od panja pa do visine između
5-—7 metara iznad tla, a dalje prema vrhu opada.




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 22     <-- 22 -->        PDF

Pregled istraženih sastojina i stabala
Investigated stands and trees


Šumarija: ĐURĐEVAC Tablica br. 1
Forestry district: ĐURĐEVAC Table No. 1


CO


´s. S


u


C3 n

Ü


0) « * öS S ß|
Gosp. Odjel Fitocenoza M L 5c. 0!>H 2 0)
jedinica e* O MW


3jj« SZ


1 l_
;ni prom
om cm


( H.
ltimeters
tfl SH
ttJ o


sts SL


Forest Division Phytocenosis


- SH O
« § *> Ol 4) Jfl
.2 wjä g § s L"" U


>M 0) CS


2 ÜJ3 L CJ


B.
til


KŽ Ö 3


3;


OtH g


.v1
^O


cu


g


u a


ÄSQS


c


Q>


Qh´S


>K6


o


Kupinje5
31.7 28.5 1.1450 12.7 15.8
Crni 6 30.5 28.3 1.0482 19.9 8.4
jarci 7 Pruno7
30.5 29.4 1.0050 15.1 14.3
Fraxinetum 1 26.5 27.7 0.7623 19.3 8.4
ob. 2 27.0 27.0 0.6694 21.5 5.5
8 1953 3 26.8 27.5 0.76617 16.3 11.2
Prelož13
33.9 28.1 1.1650 10.8 17.3
nički 36 14 32.0 28.5 1.0119 15.0 13.5
berek 42 15 33.6 28.3 1.1137 19.5 8.8
16 33.9 28.5 1.1968 Živici
37 Carieto Subass. 17 30.5 27.6 0.8681 Zivići
Kupinjeelongatae
irisetosum 4 22.6 22.9 0.4828 16.0 6.9
Crni 2 9 22.5 23.0 0.4278 14.0 9.0
jarci Alnetum 10 2:2.4 21.5 0.4256 15.0 9.5
medio-Subass. 11 30.3 26.3 0.8915 15.9 10.4
europoli8
peum Tr. gonetosum 12 29.8 27.3 0.8560 18.6 8.7
et Bodeux 8 28.9 27.9 0.7423 15.2 127
1955


Napomena : Sirina krošanja nije mjerena. Ona je u prosjeku iznosila 3-metara
The width of the crown in average has been between 3 and 6 meters.


3.1 PROMJER SRŽI I ŠIRINA BIJELI
THE DIAMETER OF THE HEARTWOOD AND THE WIDTH OF THE SAPWOOD
Istražena stabla crne johe potječu iz tri fitocenoze, kako ih je identificirao
Glava č (I960.). Prije nego što pristupimo daljem promatranju rezultata, pokušali
smo utvrditi da li postoje razlike u učešću srži u promjeru debla i širini
bijeli na raznim visinama debla, između stabala iz pojedinih fitocenoza.


Vrijednosti navedenih veličina za pojedine fitocenoze prikazali smo na
slici br. 3.




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 21     <-- 21 -->        PDF

zamjenjuje virginijsku borovicu (Juniperus virginiana). Jedan od većih potrošača
johovine u našoj zemlji je tvornica olovaka »Grafos« u Zagrebu, koja sama
godišnje prerađuje oko 5.000 m3 johove oblovine za izradu olovaka.


Jednu od njenih komercijalnih grešaka predstavlja tzv. neprava smeđa
srž, koju kod naše domaće johe gotovo redovno susrećemo. Učešće srži u johovom
deblu nije do danas proučeno. Mnogi istraživači, koji su proučavali tehnička
svojstva johovog drveta, svrstavaju crnu johu u bjeličave vrste (Raunecker,
Horvat d dr.) a prema tome i srž u grupu tzv. lažnih srži.


Boja srži crne johe uglavnom je sivo do crvenkastosmeđa, te centralno
smještena u deblu (vidi sliku br. 1).


Naši standardi za johove trupce (JUS D. B. 4022 JUS D. B. 4028), dozvoljavaju
kod johovih trupaca slijedeće učešće neprave smeđe srži:


»Trupci za ljuštenje: dozvoljava se zdrava smeđa srž do 66"/o promjera na tanjem


kraju trupca«;


»Trupci za piljenje I. klase: dozvoljava se zdrava neprava srž do fftrVo promjera«;


»Trupci za piljenje II. klase: dozvoljava s´e zdrava neprava srž do 65% srednjeg


promjera«.


Iz ovoga propisa standarda se vidi da takozvana neprava smeđa srž predstavlja
odlučujući faktor kod svrstavanja trupaca u klase a prema tome i kod
utvrđivanja ka´ko> cijene johovih stabala na panju tako-i vrijednosti johovih
sastojina.


Cilj je ovoga rada da se ispita učešće i raspored sivosmeđe srži u johovom
deblu, kako´ bi na taj način doprinijeli boljem poznavanju ove domaće vrste.
Kod toga se ne upuštamo u ispitivanje uzroka radi kojih dolazi do osržavanja,
jer se na temelju materijala koji nam je stajao na raspolaganju nismo zasada
mogli u to upustiti. Smatramo´ da će rezultati ovoga rada ipak pridonijeti realnijem
procjenjivanju na panju ove vrste drveta, a to je vrlo važno kako za
praksu iskorišćivanja, tako i za praksu uzgoja šume.


Materijal za ova istraživanja stavio mi je spremno na raspolaganje ing. M. G 1 a-
v a č, asistent Zavoda za uzgajanje šuma, pa mu se na tome naročito zahvaljujem.
Sama istraživanja omogućena su novčanom pomoći koju sam primio od Rekto


rata sveučilišta kojemu se i ovom prilikom na tom zahvaljujem.


2. METODA RADA — METHOD OF WORK
Istraživanja su obavljena na materijalu crne johe, koji je u podravskim
jošićima pribavio ing. M. Glava č u okviru istraživanja staništa crne johe u
NR Hrvatskoj (vidi Glavač, 1960).


Podatke o staništima i stablima donosimo u tablici br. 1.
Izabrana su stabla oborena i iz debala ispiljeni koluti visine 5 cm (vidi
raspored na si. 2).
U laboratoriju su na kolutima vršene analize, utvrđeni brojevi godova srži
i bijeli, promjer srži i širina bijeli kao i površina srži i bijeli i njihovo učešće.
Rezultati analiza djelomično su obrađeni varijaciono statistički te nakon
statističke obrade izvedeni zaključci.


3. REZULTATI ISTRAŽIVANJA — RESULTS OF THE INVESTIGATION
Rezultate istraživanja prikazat ćemo ovim redom: Promjer srži i širina
bijeli, broj godova srži i bijeli u deblu, površina srži i bijeli u deblu i konačno
volumno učešće srži i bijeli.




ŠUMARSKI LIST 1-2/1961 str. 20     <-- 20 -->        PDF

UČEŠĆE I RASPORED SRŽI U DEBLU CRNE JOHE
(ALNUS GLUTINOSA) IZ PODRAVINE


THE RATE AND THE DISTRIBUTION OF THE HEARTWOOD
IN THE STEM OF BLACK ALDER (ALNUS GLUTINOSA)


Prof, dr Rok« Benić


1. UVOD — INTRODUCTION
CRNA JOHA (Alnus glutinosa) je dosta raširena vrsta drva u našoj Podravini
i Posavini. Uz druge meke listače i ona u zadnje vrijeme dobiva sve veće
značenje u industrijskoj preradi.


Iako ne raspolažemo sa podacima o učešću johe u našim šumama, kao ni o
godišnjoj produkciji johovih sortimeniata, ipak možemo ustvrditi da je ona vrlo
važna. Crna johovina naročito je cijenjena u proizvodnji olovaka, gdje uspješna


SI. 1 — Fig. No 1.
Crvenkasto smeđa srž na poprečnom presjeku debla crne johe. — Reddish-brown
heart on the cross-section of the stem of Black Alder